Los Angeles

Los Angeles, California
Melekler Şehri
City of Los Angeles
Los Angeles with Mount Baldy.jpg
Wiki training 0226.jpg
Griffith Observatory - Dusk.jpg
Vincent Thomas Bridge 2.jpg
Los Angeles City Hall 2013.jpg
TheThemeBuildingLosAngeles (cropped2).jpg
Venice Beach, Los Angeles, CA 01 (cropped).jpg
Los Angeles, California bayrağı
Bayrak
Los Angeles, California mührü
Mühür
Takma adlar:
the City of Angels, Angeltown, La-La Land
Los Angeles haritası
Los Angeles haritası
Ülke Amerika Birleşik Devletleri Birleşik Devletler
Eyalet Flag of California.svg Kaliforniya
İlçe Flag of Los Angeles County, California.svg Los Angeles County
İdare
 • Belediye Başkanı Eric Garcetti (D)
Yüzölçümü
 • Şehir 1,302,06 km² (502,72 mil²)
 • Su
87,43 km² (33,75 mil²)
Rakım 93 m (305 ft)
Nüfus
 (2010)[1]
 • Şehir 3,792,621
 • Yoğunluk 3,276,37/km² (8.485,7/mil²)
 • Kent
12,150,996
 • Metropol
13,131,431
Zaman dilimi UTC-08.00 (PZD)
 • Yaz (YSU) UTC-07.00 (PZD)
Alan kodları 213, 310/424, 323, 661, 747/818
Resmî site
lacity.org

Los Angeles (İspanyolcaLos Ángeles "Melekler"), City of Los Angeles ("Los Angeles Şehri") veya kısaca L.A., Amerika Birleşik Devletleri'nın Kaliforniya eyaletinin en kalabalık ve ABD'nın New York'tan sonra ikinci en kalabalık şehri. Los Angeles'ın nüfusu 2010 itibarıyla 3.792.621 kişidir.[2] Şehir sınırlarına göre yüzölçümü 1.215 km² olup Büyük Okyanus'un doğu kıyısında, güney Kaliforniya'da konumlanmıştır.

Şehir daha büyük olan 12.828.837 kişi nüfuslu Los Angeles-Long Beach-Santa Ana metropoliten istatistiksel bölgesinin ve 18 milyon kişiyi aşan nüfusa sahip Büyük Los Angeles Bölgesi'nin merkezinde yer alır. Böylece Los Angeles ABD'de ikinci büyük metropoliten bölgede ve tüm dünyanın en büyük metropoliten bölgelerinden birinde bulunur.[3]

Los Angeles, Kaliforniya eyaletinin Los Angeles County'sinin merkezidir. Bu county ABD kontluklarının en kalabalık ve en yüksek etnik çeşitliliğe sahip olanıdır.[4]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

4 Eylül 1781 tarihinde İspanya kontrolündeki Meksika tarafından keşfedilen şehir (her ne kadar Kızılderililer uzun süredir orada yaşasa da) Los Angeles 4 Nisan 1850 tarihinde Kaliforniya'nın bir parçası olmuştur. İsmi İspanyolcadan gelmektedir ve Melekler Şehri manasını taşımaktadır. 2 Ağustos 1769'da, Fernando Rivera Y Moncado'nun kaptanı olduğu Kaliforniya'ya gelen ilk Avrupalı yerleşimciler içindeki Fransisken papazı Peder Juan Crespi, 2 Ağustos dini bir şölen olan Perdono'ya denk düştüğü ve Assisili Francesco adına anıldığı ve bu yere İtalya'da "ülkenin çok küçük parseli" anlamında "porziuncola" denmesi yüzünden, buraya "Nuestra Señora de los Angeles de la Porciúncula", sonra da bu Assisi'deki şapelde Bakire Meryem'in meleklerle çevrili freski bulunduğundan "El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Angeles de Porciúncula" dendi, sonra da kısaca "El Pueblo de la Reina de Los Angeles" dendi.

1876 yıllarına kadar nüfusu on bin dolaylarında olan Los Angeles, petrol yataklarının keşfedilmesi, Kaliforniya kuzeylerindeki altın madenlerinin bulunması ve gerek doğal güzelliği açısından birçok insanın rüyalarını süsledi.

1920'li yıllarda sanat ve eğlencenin de tüm ülke genelinde öncüsü olmaya başlamıştır. New York'un klasik Broadway'ine karşı Hollywood sineması gelişen yıllarda da çok daha güçlü olur ; günümüzde de Broadway'in büyük bir geliri Hollywood'dan gelmektedir.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Los Angeles metropol alanı, Los Angeles, San Bernardino, Riverside, Ventura ve Orange vilayetlerini ve 16 milyonun üzerinde değişik etnik ve ekonomik geçmişe sahip insanları barındırmaktadır. Los Angeles yanlış olarak birçok kez "Güney Kaliforniya" olarak adlandırılmaktadır, ancak coğrafi olarak San Diego ve Imperial vilayetleri de başta olmak üzere birçok bölüm göz ardı edilmektedir.

Los Angeles'ın da büyümesiyle komşusu olarak gelişen şehirler de vardır. Los Angeles diye bilinen bölge aslında 88 tane küçük şehrin oluşturduğu bölgedir.

Venice Beach, Marina del Rey, Beverly Hills, Santa Monica ve Hollywood gibi dünyaca meşhur şehirleri de içinde barındıran Los Angeles'ın içinde bulunduğu Kaliforniya'nın eski valisi de ünlü film yıldızı Arnold Schwarzenegger'dir.

Güvenlik[değiştir | kaynağı değiştir]

Filmlerde ne kadar tehlikeli bir yer olarak gözükse de Los Angeles güvenli bir şehirdir. Los Angeles'ı oluşturan şehirlerden suç oranı en yüksek olan Compton'dır ve turistler genellikle buradan uzak durur. Turistik yerler olan Santa Monica, Venice Beach, Beverly Hills ve Hollywood güvenli yerlerdir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Los Angeles İlçesi'nde Endüstriye Göre İstihdam (2015)
Los Angeles'taki Kaiser Sunset Hastanesi. Kaiser Permanente, 2018'de Los Angeles İlçesi'ndeki en büyük kamu dışı işverendi.

Los Angeles ekonomisi, uluslararası ticaret, eğlence (televizyon, sinema filmleri, video oyunları, müzik kayıt ve prodüksiyon), havacılık, teknoloji, petrol, moda, giyim ve turizm tarafından yönlendirilir. Finans, telekomünikasyon, hukuk, sağlık ve ulaşım diğer önemli sektörlerdir.

2022 Küresel Finans Merkezleri Endeksi'nde Los Angeles dünyanın en rekabetçi 5. finans merkezine ve Amerika Birleşik Devletleri'nde New York Şehrinden sonra en rekabetçi ikinci finans merkezine sahip olarak sıralandı.[5]

Beş büyük film stüdyosundan biri olan Paramount Pictures, şehrin sınırları içinde olup[6] konumu Güney Kaliforniya'daki eğlence merkezlerinin "Otuz Mil Bölgesi" denilen yerdedir.

Los Angeles, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki en büyük üretim merkezidir.[7] Bitişikteki Los Angeles limanları ve Long Beach Limanı ile birlikte bazı kıstaslara göre Amerika Birleşik Devletleri'ndeki en işlek limandır ve Pasifik kıyılarında ticaret yapmak için hayati önem taşıyan, dünyanın en işlek beşinci limanıdır.[7]

Los Angeles metropol alanı, Tokyo ve New York'dan sonra dünyanın üçüncü büyük ekonomik metropol alanı yapan 1.0 trilyon doların üzerinde brüt metropolitan ürüne sahiptir (2018 itibarıyla)[8]. Los Angeles, Loughborough Üniversitesi'ndeki bir grup tarafından 2012 yılında yapılan bir araştırmaya göre "alfa dünya şehri" olarak sınıflandırıldı.[9]

Esrar Düzenleme Departmanı, 2016 yılında esrar satış ve dağıtımının yasallaştırılmasından sonra esrar mevzuatını uygular.[10] Ekim 2019 itibarıyla 300'den fazla mevcut esrar işletmesine (hem perakendeci hem de tedarikçi olarak) ülkenin en büyük pazarı olarak kabul edilen alanda faaliyet gösterme onayı verildi.[11][12]

2018 itibarıyla Los Angeles'ta Fortune 500 şirketinden şu üçü vardır: AECOM, CBRE Group ve Reliance Steel & Aluminium Co.[13]

Los Angeles İlindeki en büyük kamu dışı işverenler, Ağustos 2018[14]
Sıra İş veren Çalışanlar
1 Kaiser Permanente 37,468
2 Güney Kaliforniya Üniversitesi 21,055
3 Northrop Grumman Corp. 16,600
4 Providence Health and Services Southern California 15,952
5 Target Corp. 15,000
6 Ralphs/Food 4 Less (Kroger Co. Division) 14,970
7 Cedars-Sinai Medical Center 14,903
8 Walt Disney Co. 13,000
9 Allied Universal 12,879
10 NBC Universal 12,000

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Los Angeles ABD'nin en dinamik metropollerindendir. Hollywood sinema film endüstrisine, Anaheim'de Disneyland'a ev sahipliği yapar. ABD'nin en eski film ve sinema okulu bu şehirdedir[?]. Medya ve ilgi çeşitliliği nedeniyle spor ve kültürel aktivitelerde iç içedir. New York'tan sonraki ikinci büyük VHF medya marketine sahiptir.Artistler, yazarlar, ve yapımcılar ya da ünlü sanatçıların en fazla bu şehirde bulunması nedeniyle "Kreatif Başkent" olarak da adlandırılır.

1932 ve 1984 Olimpiyat Oyunlarına ev sahipliği yapan Los Angeles kolezyumu.

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehri NBA'de Los Angeles Lakers ve Los Angeles Clippers, WNBA'de Los Angeles Sparks, futbolda ise Los Angeles Galaxy ve Los Angeles FC temsil eder.

Kardeş şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Los Angeles şu kentlerle kardeş şehir bağlantısı kurmuştur[15]:

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Los Angeles'ın dağlardan panoraması
1908'de Los Angeles panoraması

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "CA Dept. of Finance – New State Population Report" (PDF). 25 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2016. 
  2. ^ "Amerika Birleşik Devletleri Nüfus Sayım Bürosu Releases Data on Population Distribution and Change in the U.S. Based on Analysis of 2010 Census Results" (İngilizce). Amerika Birleşik Devletleri Nüfus Sayım Bürosu. 24 Mart 2010. 12 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2011. 
  3. ^ "City Populations – World City Population, Biggest Largest Cities in the World". Worldatlas.com. 25 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2011. 
  4. ^ Les Christie (9 Ağustos 2007). "The most ethnically diverse counties in the United States". CNN. 17 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2011. 
  5. ^ "The Global Financial Centres Index 31". Long Finance. June 2022. 17 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: July 2022.  Tarih değerini gözden geçirin: |erişimtarihi= (yardım)
  6. ^ Slide, Anthony (25 Şubat 2014). The New Historical Dictionary of the American Film Industry (İngilizce). Routledge. ISBN 978-1-135-92554-3. 2 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2022. 
  7. ^ a b "Los Angeles: Economy". City-Data. 23 Mayıs 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2011. 
  8. ^ "Table 3.1. GDP & Personal Income". U.S. Bureau of Economic Analysis. 2018. 20 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2019. 
  9. ^ "The World According to GaWC 2012". Globalization and World Cities Research Network. Loughborough University. 15 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2014. 
  10. ^ Queally, James (13 Aralık 2019). "Dozens of unlicensed cannabis dispensaries raided in L.A. this week". Los Angeles Times (İngilizce). 13 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2019. 
  11. ^ Chiotakis, Steve (1 Ekim 2019). "Navigating LA's cannabis industry with the city's pot czar". KCRW (İngilizce). 30 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2019. 
  12. ^ REYES, EMILY ALPERT (29 Ekim 2019). "L.A. should suspend vetting applications for pot shops amid concerns, Wesson urges". Los Angeles Times (İngilizce). 30 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2019. 
  13. ^ "Fortune 500 Companies 2018: Who Made The List". Fortune. Meredith Corporation. 27 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2015. 
  14. ^ "City of Los Angeles' Comprehensive Annual Financial Report" (PDF). 31 Ocak 2019. 12 Aralık 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Eylül 2019. 
  15. ^ "Los Angeles Belediye Sitesi". 4 Ocak 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Eylül 2008. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta Los Angeles ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.