Vikipedi:Biçem el kitabı/Düzen

(BEK:DÜZEN sayfasından yönlendirildi)

Biçem el kitabının bu kısmında; bir Vikipedi maddesinin genellikle sahip olduğu bölümler ve bunların sırası ile maddede bulunan çeşitli öğelerin kullanım biçimleri konu alınır. Vikimetin kullanımı için Yardım:Sayfa değiştirme sayfasını, yazım biçimi ile ilgili konular için Vikipedi:Biçem el kitabını inceleyebilirsiniz.

Madde öğelerinin sırası[kaynağı değiştir]

Taslak bir maddede en azından giriş bölümü ile kaynakça kısmı yer almalıdır. Aşağıda, bir maddedeki standartlaştırılmış ek bölümleri listelenmektedir. Eksiksiz bir maddenin bu öğelerin tamamına, hatta zaman zaman çoğuna sahip olması gerekmez.

  1. Madde içeriğinden önce
    1. Kısa açıklama
    2. {{DISPLAYTITLE}}, {{küçük harf}}, {{eğik sayfa adı}} (bilgi kutusundan önce de yer alabilir, aşağıya bakın)
    3. İlknot şablonları
    4. {{Seçkin liste}}, {{seçkin madde}}, {{kaliteli madde}} (madde bu statülerden birine sahipse)
    5. Silme (hızlı silme, bekletmeli silme ya da silinmeye aday gösterme) veya koruma şablonları
    6. Bakım ve tartışma şablonları
    7. {{DISPLAYTITLE}}, {{küçük harf}}, {{eğik sayfa adı}} (kısa açıklamadan önce de yer alabilir, yukarıya bakın)
    8. Bilgi kutusu
    9. Dil bakım şablonları
    10. Resimler
    11. Kenar şablonları
  2. Madde içeriği
    1. Giriş bölümü
    2. İçindekiler tablosu
    3. Gövde
  3. Ekler
    1. Eserler veya yayınlar (yalnızca kişi maddeleri için)
    2. Ayrıca bakınız
    3. Notlar
    4. Kaynakça
    5. Konuyla ilgili yayınlar
    6. Dış bağlantılar
  4. Bitiş bölümü
    1. {{Sıra kutusu}} ve coğrafya kutuları
    2. Dolaşım şablonları
    3. {{Taksonçubuğu}}
    4. {{Otorite kontrolü}}
    5. Coğrafi koordinatlar (bilgi kutusunda kullanılmamışsa) ya da {{koordinatlar eksik}} (koordinatlar eksikse)
    6. DEFAULTSORT sihirli kelimesi
    7. Taslaklar
    8. Kategoriler
    9. {{Kategorisiz}} (kategori yoksa)

Gövde bölümleri[kaynağı değiştir]

Taslak seviyesinden daha uzun maddeler, okunabilirliği arttırma amacıyla genellikle bölümlere, belirli bir uzunluğun üzerindeki bölümler ise genellikle paragraflara ayrılır. Bölüm başlıklarının adları ve sıraları genellikle ilgili Vikiproje'de belirlenir.

Başlıklar ve bölümler[kaynağı değiştir]

Bölümleri ve alt bölümlerin ayrılmasını sağlayan başlıklar; metni bölerek maddeyi daha net ve anlaşılabilir hale getirir, içeriği düzenler ve içindekiler tablosunu doldurur. Çok kısa bölüm ve alt bölümler, kalabalık yaratarak metnin akıcı bir şekilde okunabilmesini engeller. Genel olarak kısa bir paragraf veya tek bir cümle için ayrı bir başlık oluşturulmasını gerekmemektedir.

Başlıklar, 1. seviyeden 6. seviyeye kadar inen bir düzene sahiptir. Başlığın düzeyi, başlık metninin her iki tarafındaki eşittir (=) işaretlerinin sayısıyla tanımlanır. 1. düzey (= Başlık 1 =) maddenin adı olarak otomatik olarak oluşturulur ve gövde kısmında bu seviye başlığın kullanılması uygun değildir. Bölümler 2. düzey başlıklarla (== Başlık 2 ==) başlarken gerektiği takdirde alt bölümler için 3. (=== Başlık 3 ===), 4. (==== Başlık 4 ====), 5. (==== Başlık 5 ====) ve 6. (==== Başlık 6 ====) seviye başlıklar oluşturulabilir. Bir başlık ile alt başlığı arasındaki düzeyler ardışık olmalı ve atlama yapılmamalıdır. Örneğin 2. düzey bir başlığın altında 3. düzey başlıklar yer almalı, 3. düzey başlık atlanarak 4. düzey başlık kullanılmamalıdır.

Bölümler arasında sadece bir satır boşluk bırakılmalıdır. Değişiklik ekranında bırakılan birden fazla boş satır, maddede çok aşırı boşluk oluşturur. Başlık ve alt başlık arasına boş bir satır eklenmesine gerek yoktur. Bir başlığı değiştirir ya da kaldırırken bu başlığa gelen dış ve iç bağlantıların çalışmaya devam etmeleri amacıyla ilgili kısma, başlığın önceki adının yazıldığı bir çengel şablonu yerleştirebilirsiniz ({{çengel}} yerine {{subst:çengel}} şeklindeki kullanımı tercih ederek).

Bölüm başlıklarının adlandırılması ve sıralaması[kaynağı değiştir]

İçerdiği konuların çeşitliliği nedeniyle Vikipedi'de, bir maddenin gövdesindeki bölüm başlıklarının adlandırılması veya sıralamasına ilişkin genel bir standart veya yönerge yoktur. Bu konudaki genel uygulama, benzer maddelerdeki düzenin emsal alınmasıdır. Maddeye katkıda bulunanlar, bu konuda bir düzen oluşturmak için tartışarak fikir birliğine ulaşmalıdırlar.

Eğer bir başlığın adının uygunsuz olduğunu düşünüyorsanız, ilgili başlığın altına {{başlık adı}} şablonunu ekleyebilirsiniz.

Bölüm şablonları ve özet biçemi[kaynağı değiştir]

Bir maddenin bölümü, bu bölümdeki konuyu işleyen farklı bir maddenin özeti niteliğindeyse, ilgili bölüm başlığının hemen altından bu maddeye bir bağlantı verilmelidir. Bu durumda {{ana}} şablonu kullanılarak, ilknot biçiminde bir "Ana madde" bağlantısı oluşturulabilir.

Bir maddedeki bir bölümle ilgili bir ya da daha fazla madde daha fazla veya ek bilgi sunuyorsa (üst paragrafta bahsedildiği gibi bölümdeki konuyu işleyen madde değilse) ve metin içerisinde bu maddelere bağlantı verilmemişse, ilgili bölümde bu madde ya da maddelere ilknot biçiminde bağlantı verilmelidir. Bu bağlantılar, halihazırda kullanılan {{ana}} şablonu varsa, bu şablonun ardından gelen aşağıdaki şablonlardan biriyle verilebilir:

Paragraflar[kaynağı değiştir]

Bölümler, genellikle düzyazı şeklindeki paragraflardan oluşur. Bölümler arasında olduğu gibi paragraflar arasında da yalnızca tek bir boş satır olmalı, satır başları girintili olmamalıdır. Maddenin giriş bölümünde ve çok karmaşık veya kesilmesini gerektirecek kadar uzun olmadığı sürece gövdesinde madde işaretleri kullanılmamalıdır. Bununla birlikte maddenin sonlarında konumlanan notlar, kaynakça, konuyla ilgili yayınlar ve dış bağlantılar gibi bölümlerde madde işaretli listeler yer alır. Bu tip listeler, erişilebilirlik sorunları yaratacaklarından dolayı genel olarak boş satır ile ayrılmazlar.

Tek cümleden oluşan paragraflar, metnin akışkanlığını düşüreceğinden ötürü mümkün olan en az sayıda tutulmalıdır. Benzer nedenden ötürü çok uzun paragraflar da parçalanmalıdır. Kısa paragraflar ya da tek bir cümle için genel olarak ayrı bir alt başlık oluşturulmaması gerektiğinden bu durumlarda ihtiyaç hâlinde madde işaretli liste kullanımı tercih edilebilir.

Standart ekler ve altbilgiler[kaynağı değiştir]

Başlıklar[kaynağı değiştir]

Kullanıldıkları takdirde ek bölümler, maddenin alt kısmında ==2. düzey başlıklar==[a] ve ardından çeşitli altbilgiler ile birlikte görünür. Bu bölümleri alt bölümlere ayırma ihtiyacı doğduğunda (örneğin, kitap ile dergi listelerinin ayrılması) bu ayrım, liste başlığı (;Kitaplar) yerine 3. düzey başlıklar kullanılarak (===Kitaplar===) yapılmalıdır.

Eserler veya yayınlar[kaynağı değiştir]

Maddede bir eserler ya da yayınlar listesi varsa, bu genellikle kronolojik olarak ve madde işaretli liste şeklinde verilir.

İçeriğin konusuna göre çeşitli başlıklar kullanılır. Yazılı olmayan eserlerden (müzik, film, resim, koreografi, mimari tasarımlar gibi) oluşan ya da içeriğinde birden çok eser türü barındıran listeler için "eserler" başlığı tercih edilir. Uygun olduklarında "yayınlar", "diskografi", "videografi" ya da "filmografi" gibi başlıklar kullanılır. "Bibliyografya" başlığı, maddenin konusuyla ilgili eserlerden ibaret olup olmadığı net olmadığı için önerilmez. "Eserler" veya "yayınlar" başlıkları, bölümde yalnızca tek bir öğe listelense dahi çoğul olmalıdır.[b]

"Ayrıca bakınız" bölümü[kaynağı değiştir]

"Ayrıca bakınız" bölümü, ilgili veya karşılaştırılabilir maddelere iç bağlantı vermenin ve ağı inşa etmenin bir yoludur. Bu bölüm zorunlu değildir, birçok yüksek kaliteli veya kapsamlı madde bu bölümü içermez. Bir bağlantının "Ayrıca bakınız" bölümüne dahil edilip edilmeyeceği, kullanıcının tercihine bağlıdır ve bir sağduyu meselesidir.

Bu bölümde madde işaretli bir şekilde listelenen maddeler, makul bir sayıda olmalıdır. Yapılan listeleme; mantıksal (örneğin konuya göre), kronolojik ya da alfabetik olarak sıralanabilirler. Yer alan maddelerin sayısına göre {{sütunlu liste}} ya da {{div sütunu}} şablonlarının da kullanılabilir.

"Ayrıca bakınız" başlığıyla adlandırılan bu bölümde yer alan bağlantılarının ilk amacı, konuyla kabaca ilgili olan maddeleri listeleyerek okuyucuların keşfetmelerini sağlamaktır. "Ayrıca bakınız" bölümü, kırmızı ya da anlam ayrımı sayfalarına bağlantıları içermemelidir (anlam ayrımı sayfalarındaki benzer anlam ayrımı sayfalarına bağlantı verilen durumlar dışında). Bağlantılar, ancak ve ancak metinde yer almamışsa "Ayrıca bakınız" bölümünde yer almalıdır. Örneğin FIFA Dünya Kupası maddesindeki "Ayrıca bakınız" bölümüne FIFA Kadınlar Dünya Kupası maddesi eklenebilir, zira bu madde konuyla ilgilidir ve metin içerisinde buraya verilen bir bağlantı yoktur.

Genel olarak bilinmeyen ya da birden fazla anlamı olan bir kavram olduğundan, ilk bakışta konuyla ilgisinin anlaşılabilir olmadığı durumlarda, burada yer alan maddelere kısa bir açıklama eklenebilir:

Bölümde yer alan maddenin kısa açıklaması varsa, {{açıklamalı bağlantı}} şablonunu kullanılarak bu açıklamanın otomatik olarak eklenebilmesi mümkündür. Örneğin, {{Açıklamalı bağlantı|Mustafa Kemal Atatürk}} şeklindeki bir kullanım şu şekilde görülür:

  • Mustafa Kemal Atatürk – Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı – Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı

{{Portal}} şablonu kullanılarak eklenen portal bağlantıları da genellikle bu bölüme yerleştirilir.

Notlar ve kaynakça[kaynağı değiştir]

Bu bölümde; maddenin gövdesinde yer almak için ayrıntılı veya garip olan bilgilerin verildiği açıklayıcı dipnotlar; maddedeki belirli kısımları belirli kaynaklara bağlayan kaynak dipnotları (kısa kaynaklar veya tam kaynaklar); maddede kısa kaynaklar kullanılmışsa bunların tam gösterimleri ve genel kaynaklar (maddenin yazımında kullanılan, ancak maddedeki özel bir kısımla bağlantılı olduğu gösterilmeyen kaynaklar) vardır.

Maddede, birbirleriyle tutarlı olmaları kaydıyla herhangi bir kaynak gösterme yöntemi kullanılabilir. Açıklayıcı dipnotlar ile kaynak dipnotları, tek bir bölümde birleştirilebileceği gibi gruplanmış dipnotlar işlevi kullanılarak iki farklı bölümde yer alabilirler. Benzer şekilde uzun kaynaklar ile genel kaynaklar bir arada yer alabileceği gibi "Kaynakça" ve "Genel kaynaklar" olmak üzere iki farklı başlıkta bulunabilir. Duruma göre maddelerde bu bölüm için bir, iki, üç veya dört başlık olabilir.

Yalnızca kaynak dipnotlarının, dolayısıyla da "Kaynakça" başlıklı tek bir bölüme yer verilmesi en yaygın kullanım biçimidir. Ayrı başlıklar kullanılacaksa; ilk önce açıklayıcı dipnotlar ("Notlar"), ardından kaynak dipnotları ("Kaynakça"), sonrasında tam kaynaklar ("Genel kaynaklar"), en sonunda ise genel kaynaklar ("Kullanılan kaynaklar") düzeni takip edilmelidir.

Yukarıdaki örneklerde olduğu gibi seçilen makul bölüm ve alt bölüm adlarını kullanabilirler, fakat ana alıntıların ve kaynakların gösterildiği bölüm başlığı "Kaynakça" olacak şekilde adlandırılmalıdır. "Notlar", "Dipnotlar" veya "Kullanılan kaynaklar" (popülerliğine göre) gibi başlıklar, çoklu son bölümler veya alt bölümleri birbirinden ayırmak için kullanılabilirler.

Birden fazla bölüm isteniyorsa, bazı olasılıklar şunlardır:

  • Açıklayıcı dipnotların veya kısaltılmış atıf dipnotlarının listesi için: "Notlar", "Son notlar" veya "Dipnotlar".
  • Tam alıntıların veya genel kaynakça listesi için: "Kaynakça" veya "Kullanılan kaynaklar".

"Bibliyografi" istisnası dışında, yalnızca tek bir öğeyi listelese bile başlık çoğul olmalıdır.

Konuyla ilgili yayınlar[kaynağı değiştir]

Maddenin konusu hakkında kullanıcılara daha fazla bilgi sunabilecek makul sayıda yayının, isteğe bağlı olarak madde işaretli liste şeklinde, genellikle alfabetik olarak bir listesi yer alır. Bu bölümde listelenen yayınların gösterim biçiminde, maddede kullanılan kaynak gösterme biçimine sadık kalınmalıdır. Dış bağlantılar bölümünde verilen içeriği veya kaynakçanın, okuyucunun bir okuma listesi olarak kullanması için çok uzun olduğu durumlar haricinde kaynakça bölümünde verilen içeriği tekrar etmemelidir. Bu bölüm, genel kaynaklar veya kaynak dipnotlarının toplanması için kullanılmamalıdır. "Konuyla ilgili yayınlar" bölümünde yer alan dış bağlantılar, Vikipedi:Dış bağlantılar sayfasında açıklanan yönergelere tabidir.

Dış bağlantılar[kaynağı değiştir]

Her birine kısa bir açıklamanın eşlik ettiği, maddenin konusuyla ilgili web sitelerinin madde işaretli olarak sıralandığı bölümdür. Bu bağlantılar maddenin ana metninde görünmemeli ve kaynakça olarak kullanılan bağlantılar normalde bu bölümde tekrar etmemelidir. "Dış bağlantılar" başlığı, yalnızca tek bir öğeyi listelese dahi çoğul hâliyle yazılmalıdır. Bağlantıların içeriklerine göre "Konuyla ilgili yayınlar" bölümü, "dış bağlantılar" bölümüne eşlik edebilir ya da bu bölümle değiştirilebilir.

Kardeş projelere bağlantılar[kaynağı değiştir]

Vikipedi kardeş projeleri ve {{Konuşan Vikipedi}} bağlantıları genellikle "Dış bağlantılar" bölümünde yer alır. Maddede "Dış bağlantılar" bölümü yoksa, kardeş proje bağlantılarının maddedeki son bölümün en üstüne yerleştirilmesi gerekir. İstisnai olarak Vikisözlük ve Vikikaynak bağlantıları, satır içi bağlantı olarak da kullanılabilir (metinde geçen ve yaygın olarak bilinmeyen bir kelime ya da bahsi geçen bir belgeye bağlantı verilmesi gibi).

Sağda gösterilen {{Commons kategori}} gibi kutu tipi şablonlar, maddenin son bölümünün ("Dış bağlantılar" bölümü olması gerekmeyen) başına yerleştirilmelidir. Böylece kutular liste öğelerinin altında değil, yanında görünecektir. İçeriği sadece kutu tipi şablon olan bir bölümün oluşturulmasına ise gerek yoktur.

Kutu türü şablonlar ya sağa hizalanmış olarak maddenin altından sarkan uzun bir kutu dizisiyle sonuçlandığı için ya da kardeş projelere olanlar dışında dış bağlantı içermediklerinden iyi yapılı değillerse "Dış bağlantılar" bölümündeki {{Commons kategori-ufak}} gibi "satır içi" şablonlar kullanılabilir. Bu sayede kardeş projelere bağlantıları bir liste öğesi gibi görünür:

Dolaşım şablonları[kaynağı değiştir]

Dolaşım şablonları ya da sıra kutuları ile {{coğrafi koordinatlar}} gibi coğrafya kutularının çoğu, Vikipedi maddelerinin yazıcı çıktısı sürümünde görünmez.

İstisnai durumlarda, kenar şablonları olarak adlandırılan bazı dolaşım şablonları yan taraftadır ve genellikle bilgi kutusunun veya ana resim bölümünün altında konumlanır. Eğer görünümde uzun tablolar gibi, düzen tam oturmamışsa küçük ayarlamalar yapılabilir bunlar konu ile alakalı olan ana maddelerle kısıtlanmıştır ve ansiklopedik değeri yüksektir. Atina demokrasisi maddesinde kullanılan {{demokrasi}} şablonu örneğinde olduğu gibi, bu tür maddeler kenar dolaşım kutusu olmayan kenar kutuları ile de bitebilir.

Özel düzenler[kaynağı değiştir]

Liste listeleri ve tartışma sayfaları, kendi özel düzenlerine sahiptir.

Aşağıdaki liste de dahil olmak üzere belirli konuların, düzen önerileri içeren biçem el kitabı vardır:

Bazı Vikiprojelerin, düzenlerle ilgili tavsiye sayfaları vardır:

Biçimlendirme[kaynağı değiştir]

Görseller[kaynağı değiştir]

Her görsel en alakalı olduğu bölümde yer almalı ve mümkünse çoğu açıklayıcı bir başlık bulundurmalıdır. Biçimlendirilmediği takdirde 1024×768 penceredeki metin alanını kaplayacak bir görüntü, ilgili biçimlendirme yönergelerinde açıklandığı gibi biçimlendirilmelidir (örneğin Vikipedi:Resim kullanım politikası#İzlenen görüntünün boyutu, Vikipedi:Biçem el kitabı/Görseller#Boyut). Görsel bütünlüğün korunması için bir maddedeki görsellerin boyutlarının uyumlu olmaları gerekir.

Bir bölümde bulunan "yığın halindeki" görüntüler, 1024×768 ekran çözünürlüğünde sonraki bölüme taşıyorsa, o bölümde çok fazla görüntü olabilir. Bir madde, metnin uzunluğunu aşacak kadar çok resim içeriyor ve sayfayı uzatıyorsa, bir galeri kullanabilir; veya madde içeriği genişletildiğinde tekrar eklenebilecek görsellere kolayca erişilebilmesi için Wikimedia Commons'da bunların hepsini birleştiren bir sayfa veya kategori oluşturup sayfaya ilgili şablonu ({{Commons}}, {{Commons kategori}}, {{Commons-ufak}} veya {{Commons kategori-ufak}}) ekleyebilirsiniz. Galeriler hakkında daha fazla bilgi için Vikipedi:Resim kullanım politikası § Fotoğraf galerileri konusuna bakın.

Görüntü boyutlarını ayarlamak için |upright=scaling factor kullanılır. Örneğin, |upright=1.3 bir resmi varsayılandan %30 daha büyük ve |upright=0,60 %40 daha küçük görüntüler. Ana resimler genellikle |upright=1.35 boyutundan büyük olmamalıdır.

Görüntü yerleşimi platform (özellikle mobil platformlar) ve ekran boyutuna göre değişiklik gösterdiğinden, ayrıca ekran okuyucu kullanan kişiler için de anlamsız olduğundan, metinde resimlere atıf yaparken sol, sağ, üst veya alt gibi yönlendirmelerden kaçınılmalı ve bunun yerine resimleri tanımlamak için altyazıların kullanılması gerekir.

Yatay çizgi[kaynağı değiştir]

Yatay çizgiler bazen {{kenar kutusu}} şablon türevleri gibi bazı özel durumlarda kullanılır, ancak normal madde düz yazısında kullanılmaz.

Daraltılabilir içerikler[kaynağı değiştir]

Madde içinde {{Daraltılabilir üst}}/{{Daraltılabilir alt}} gibi şablonların kullanımını sınırlandırılmalıdır, fakat tartışma sayfalarında kullanılması kolaylık sağlar.

Ayrıca bakınız[kaynağı değiştir]

Notlar[kaynağı değiştir]

  1. ^ Sözdizimi:
    ==Ayrıca bakınız==
    * [[Yardım:Sayfa değiştirme]]
    * [[Vikipedi:Biçem el kitabı]]
    

    Oluşacak görüntü:

    Ayrıca bakınız


  2. ^ Daha fazla bilgi için: Vikipedi:Dış_bağlantılar § Dış bağlantı bölümü.